معضل استبداد دینی

توضیحات

پوسته و هسته استبداد دینی، زمینه‌های فرهنگی استبداد در جامعه شیعی، نگرانی از استبداد در حکومت دینی، شیوه‌های مقابله با استبداد و مقابله و مدارا با حاکمان جائر از مجموعه بحث‌هایی است که بعضاً برای اولین بار در این کتاب به آنها پرداخته شده است.

پیش از این، کتاب از حکومت علوی تا حاکمیت اموی، شامل مباحثی در زمینه عوامل تغییر ماهیت حکومت اسلامی به حکومت اموی با آثاری از سیدعباس حسینی قائم مقامی، محمدعلی ایازی، مهراب صادق‌نیا، غلامرضا ظریفیان، محمد سروش محلاتی، محمد پروازی و محمدعلی مهدوی‌راد منتشر شده بود.

در بخشی از کتاب آمده است: امیرالمومنین وقتی مالک اشتر را به مصر می‌فرستاد، یک کلمه به مالک فرمود که «انما الوالی بشر» حاکم هم یک انسان است، مثل همه انسان‌های دیگر. حالا ما به جایگاهی رسیده‌ایم که این آقایان، تئوری‌پردازی می‌کنند، برای اینکه نشان بدهند نه، حاکم قداست ویژه‌ای دارد، جلالتی دارد، انتقاد باید با توجه به دشمن باشد و چنان هوشمندانه طراحی شود که زمینه سوءاستفاده دشمن را فراهم نیاورد. این اشکال را لابد به علی(ع) هم دارند که چرا اصحاب خودش، حتی خوارج را آزاد می‌گذاشت تا اعتراض به امیرالمومنین داشته باشند. نه فقط اعتراض، بلکه حکم به کفر امیرالمومنین کردند. چه کسی این فضا و اجازه را به آنها داد؟ همین‌ها باعث می‌شد که معاویه سوء استفاده کند. امیرالمومنین هم می‌بایست به شدت با این گونه از انتقادات و اعتراضات مقابله می‌کرد، تا اسباب سوء استفاده دشمن فراهم نشود! امروز یک فقه جدید و یک فلسفه سیاسی جدید، در حال تدوین و تبیین است که در نقطه مقابل آموزه‌هایی است که ما از بیانات علی(ع) استفاده می‌کردیم.